سقوط بی‌سابقه اپل و سامسونگ در ارزیابی جدید تعمیرپذیری اروپا

گزارش تازه‌ای که بر اساس سیستم نوین EPREL اتحادیه اروپا منتشر شده، زنگ خطری جدی برای دو غول بزرگ دنیای موبایل، یعنی اپل و سامسونگ به صدا درآورده است. طبق این رده‌بندی، گوشی‌های سامسونگ امتیاز D و آیفون‌های اپل امتیاز D- را دریافت کرده‌اند؛ امتیازهایی که آن‌ها را در انتهای فهرست تعمیرپذیری قرار می‌دهد و نشان می‌دهد مصرف‌کنندگان برای تعمیر این دستگاه‌ها با چالش‌های قابل‌توجهی روبه‌رو هستند.

گزارش جدید چه می‌گوید؟

مطالعه‌ای که توسط US PIRG Education Fund منتشر شده، وضعیت تعمیرپذیری برندهای مطرح بازار را با استفاده از سیستم EPREL بررسی کرده است. این سیستم برخلاف شاخص قدیمی فرانسه، رویکرد واقع‌گرایانه‌تری دارد و شرایط تعمیر دستگاه‌ها را در دنیای واقعی ارزیابی می‌کند.

در این رتبه‌بندی:

اپل با رتبه آخر (D-)
سامسونگ با رتبه ماقبل آخر (D)
گوگل با C-
موتورولا با B+

قرار گرفته‌اند؛ و این تفاوت چشمگیر، نکات قابل‌توجهی را درباره طراحی سخت‌افزارهای جدید اپل و سامسونگ آشکار می‌سازد.

شاخص EPREL چیست و چگونه ارزیابی می‌کند؟

سیستم EPREL اتحادیه اروپا مجموعه‌ای از معیارهای دقیق و فنی را بررسی می‌کند که شامل:

1. سهولت باز کردن دستگاه

امتیازدهی نشان می‌دهد تا چه حد می‌توان گوشی را بدون آسیب‌زدن به قطعات جدا و کالبدشکافی کرد.

گزارش تأیید می‌کند که بسیاری از پرچمداران جدید سامسونگ و اپل به دلیل استفاده از چسب‌های قدرتمند، اتصالات پیچیده و طراحی‌های یکپارچه، در این بخش امتیاز پایینی گرفته‌اند.

2. دسترسی به قطعات یدکی و مستندات تعمیر

یکی از مهم‌ترین معیارهای EPREL بررسی این است که:

آیا قطعات یدکی به‌راحتی در دسترس هستند؟
آیا تولیدکننده، اطلاعات تعمیر را در اختیار تعمیرکاران مستقل قرار می‌دهد؟

در این بخش نیز هر دو شرکت امتیاز کمی دریافت کرده‌اند، زیرا سیاست‌های آن‌ها در انتشار اطلاعات تعمیر نسبتاً محدود است.

3. سازگاری با ابزارهای استاندارد

هر چه دستگاه با ابزارهای عمومی‌تر قابل تعمیر باشد، امتیاز بالاتری به‌دست می‌آورد. بسیاری از گوشی‌های جدید اپل و سامسونگ برای تعمیر به ابزارهای اختصاصی یا روش‌های پیچیده نیاز دارند که امتیاز آن‌ها را کاهش داده است.

4. طول پشتیبانی نرم‌افزاری

اگرچه هر دو برند در تبلیغات خود از پشتیبانی نرم‌افزاری طولانی‌مدت سخن می‌گویند، اما در پایگاه EPREL تنها پنج سال پشتیبانی ثبت شده؛ همان عددی که برای رگولاتوری ضروری است.

این موضوع باعث شده که بخش پشتیبانی نرم‌افزار هم کمکی به امتیاز کل نکند.

چرا مهاجرت از شاخص فرانسوی به EPREL به ضرر اپل و سامسونگ تمام شد؟

شاخص قدیمی فرانسه بیشتر به جنبه‌های محدودتر و ساده‌تری از تعمیرپذیری توجه داشت. اما EPREL:

جزئیات بیشتری را بررسی می‌کند
رفتار سازمانی شرکت‌ها را هم دخیل می‌داند
و داده‌های مستند و رسمی را مبنا قرار می‌دهد

این تغییر استاندارد باعث شد برندهایی مثل موتورولا که رویکردی بازتر نسبت به حق تعمیر دارند، امتیازات بالاتری بگیرند؛ و در مقابل، شرکت‌هایی مانند اپل و سامسونگ که سنتاً محدودکننده‌تر عمل کرده‌اند، سقوط قابل‌توجهی را تجربه کنند.

تأثیر رفتار سازمانی بر امتیاز تعمیرپذیری

نکته‌ای که شاید بسیاری از کاربران از آن بی‌خبر باشند این است که EPREL رفتار شرکت‌ها در زمینه حق تعمیر را نیز در امتیاز نهایی دخالت می‌دهد.

اگر یک شرکت در گروه‌های لابی علیه قوانین «حق تعمیر» عضویت داشته باشد، امتیاز منفی دریافت می‌کند.

متأسفانه هر دو شرکت اپل و سامسونگ سابقه حضور در چنین لابی‌هایی را دارند و همین موضوع باعث افت بیشتر امتیاز آن‌ها شده است.

پیامدهای احتمالی این نتایج برای بازار موبایل

تحلیل‌گران معتقدند چنین نتایجی می‌تواند این پیام‌ها را برای آینده داشته باشد:

افزایش فشار رگولاتوری‌ها برای طراحی‌ قابل تعمیرتر
نگرانی کاربران از هزینه‌های بالای تعمیرات
افزایش توجه مردم به برندهایی مانند موتورولا که امتیاز بهتری دارند
احتمال تغییر رویه اپل و سامسونگ در سیاست‌های قطعات و تعمیر

به ویژه با گسترش قوانین «حق تعمیر» در اروپا و دیگر نقاط جهان، شرکت‌های بزرگ ناچارند رویکرد خود را تغییر دهند.

جمع‌بندی

طبق ارزیابی جدید EPREL، اپل و سامسونگ در بدترین وضعیت ممکن قرار گرفتند و از نظر سهولت تعمیر، دسترسی به قطعات، شفافیت اطلاعات و سیاست‌های سازمانی، امتیازهای بسیار پایینی دریافت کردند.

این نتایج زنگ هشداری برای دو شرکت مطرح بازار است و احتمالاً آن‌ها را به تغییر در طراحی و سیاست‌های خود وادار خواهد کرد.